BEHİCE BORAN

BEHİCE SADIK BORAN
01 MAYIS 1910 – 10 EKİM 1987

Türkiye’nin ilk kadın sosyologu ve ilk kadın parti genel başkanı olan Behice Sadık Boran, 1 Mayıs 1910 tarihinde Bursa’da dünyaya geldi. İlköğrenimine Bursa’da başlayan Behice Boran, Kurtuluş Savaşı döneminde Yunanlılar Bursa’ya girince, ailesiyle İstanbul’a göç etti. Eğitimine İstanbul’da şimdiki adıyla Robert Koleji olan Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’nde devam etti. 1931 yılında okulun lise kısmını birincilikle bitiren ilk Türk kız öğrenci oldu.

Liseden mezun olduktan sonra o dönemki adı “Darülfünun” olan İstanbul Üniversitesi’nde Felsefe Bölümü’nde lisans öğrenimine başladı. Üniversitedeki ikinci yılında, kendi tercihi üzerine Manisa Orta Eğitim Mektebinde İngilizce öğretmeni olarak atandı. 1934 yılında Amerikan Kız Koleji’ndeki tarih öğretmeninin tavsiyesi ile Michigan Üniversitesi bursuyla Amerika Birleşik Devletleri’ne girdi. Doktora tezini “Mesleki Hareketlilik Üzerine Bir Çalışma: Birleşik Devletlerde Mesleki Gruplaşmaların Yaş Gruplarına Göre Dağılımının Analizi (1910-1930)” başlığı ile tamamladıktan sonra 1939’da sosyoloji doktoru olarak Türkiye’ye döndü.

Aynı yıl Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi (DTCF) sosyoloji bölümüne doçent olarak atandı. Bu görevi sırasında, istatistik, şehir sosyolojisi ve sosyolojiye giriş derslerini verdi. Sosyolojinin temel sorunlarını ele aldığı dersleri sadece dersi alan öğrenciler tarafndan değil, diğer üniversite çevrelerince de yoğun ilgiyle takip edildi. Öğretim üyeliği döneminde Boran’ın toplumsal yapı üzerine yapmış olduğu saha araşhrmaları, toplumu anlamaya yarayan yeni bilgiler üretmesini ve bu bilgilere dayalı çözümler gelişJrmesini sağladı. 1941-1942’de “Bir Köy Üzerine Sosyal Yapı ve Sosyal Değişme Tetkiki” başlıklı doçentlik tezini tamamlayarak “Sosyolojide Tekâmül” sunuşuyla doçent oldu.

1941 yılında bir grup arkadaşıyla birlikte ‘Yurt ve Dünya’ ile ‘Adımlar’ dergilerini çıkarmaya başladı. 1946 yılında Dışişleri Bakanlığı’nda Yunanca çevirmenlik yapan Nevzat Hatko ile evlenen Behice Boran, 1948 yılında siyasi görüşleri nedeniyle üniversiteden uzaklaşhrıldı. 1950 yılında kurucusu ve başkanı olduğu Barışseverler Cemiyeti, Adnan Menderes hükümetinin Kore Savaşı’na asker göndermesini kınayan bir bildiri yayımlayınca 15 ay hapis cezası aldı.

1962 yılında (TİP) Türkiye İşçi ParJsine üye oldu. 1965 yılındaki genel seçimlerde Şanlıurfa‘dan milletvekili seçilerek partisinin Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne girdi. Partisinin dış politika sözcüsü olan Behice Boran Avrupa Parlamentosu’nda Türkiye’yi temsil eV. 1970 yılındaki parJ kurultayında Türkiye İşçi Partisi genel başkanı seçildi. 12 Mart 1971 muhhrası ile birlikte tutuklandı ve parJsi kapatıldı. Behice Boran’a 15 yıl hapis cezası verildi ancak 1974 yılında ilan edilen genel aqan yararlanarak serbest kaldı.

1975 yılında Türkiye İşçi Partisini tekrar kurdu ve genel başkanı seçildi. 12 Eylül 1980 darbesinin ardından kısa süre ev hapsinde tutulan Behice Boran, yurtdışına çıktıktan sonra 1981 yılında vatandaşlıktan çıkarıldı. 10 Eylül 1987 tarihinde Brüksel‘de 77 yaşında hayatını kaybeden Behice Boran’ın cenazesi İstanbul‘a getirilerek Zincirlikuyu Mezarlığı’nda toprağa verildi.

BEHİCE SADIK BORAN
Sosyalist siyasetçi
-Behice Sadık Boran, Türkiye’nin ilk kadın sosyologu ve ilk kadın parti genel başkanıdır.

-1 Mayıs 1910 tarihinde Bursa’da dünyaya gelmiştir.

-EğiJm yaşamına Bursa’da başlayan Behice Boran, ortaöğretimine Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’nde devam etmiş ve okulun lise kısmını birincilikle bitiren ilk Türk kız öğrenci olmuştur.

– 1934 yılında Michigan Üniversitesi bursuyla Amerika Birleşik Devletleri’ne giderek burada sosyoloji doktorasını tamamlamıştır.

-1939’da Türkiye’ye dönen Behice Boran, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinin (DTCF) Sosyoloji Bölümü’ne doçent olarak atanmış, 1948’de siyasi görüşleri nedeniyle üniversiteden uzaklaştırılmıştır.

-1962’de Türkiye İşçi ParJsi’ne (TİP) üye olmuş, 1965 seçimlerinde Şanlıurfa’dan milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne girmiştir.

-1970 -1971 ve 1975 -1980 arası dönemlerde Türkiye İşçi ParJsi genel başkanlığı yapmıştır.

-12 Eylül 1980 darbesinden sonra TİP’in kapahlması üzerine yurtdışına çıkmış, 10 Ekim 1987 tarihinde Brüksel’de hayahnı kaybetmiştir.